مقالات   
 

 تحلیل محیطی جی‌آی‌اس‌پایه برای برنامه‌ریزی

نام مقاله: تحلیل مناسبت محیطی GISپایه برای حفاظت از نواحی طبیعی باارزش در چارچوب برنامه‌ریزی محیطی؛ نمونه‌ی موردی : شهر رشت / پدیدآورنده: فضیلت طهری ...

ارسال کننده: گروه رسانه‌ای دیرین
تاریخ ارسال: شنبه 26 آبان 1397
نام مقاله: تحلیل مناسبت محیطی GISپایه برای حفاظت از نواحی طبیعی باارزش در چارچوب برنامه‌ریزی محیطی؛ نمونه‌ی موردی: شهر رشت
پدیدآورنده: فضیلت طهری
انتشاریافته در: فصل‌نامه‌ی «باغ نظر» (شماره‌ی ۳۲، بهار ۱۳۹۴)
زبان مقاله : پارسی
شمار صفحه‌ها : ۱۴
فرمت : PDF
اندازه‌ی فایل : ۹۵۰ کیلوبایت

چکیده :
شهر رشت و محیط پیرامون آن با انواع مشکلات مرتبط با اُفت مرتبه‌ی محیط طبیعی، همچون تخریب زمین‌های کشاورزی و جنگلی واقع در محیط پیرامون شهر، نابودی اکوسیستم‌های طبیعی باارزشی چون رودخانه‌ها و تالاب‌ها، انتشار آلاینده‌های محیطی و انباشت آن‌ها در زیستگاه‌های طبیعی و رشد افقی و گسترش کالبدی شهر به‌ سوی نواحی طبیعیِ باارزش رویاروست. در پاسخ به ناکارآمدی رویکردها و رهیافت‌های سنتی برنامه‌ریزی شهری در رویارویی با انواع مشکلات اُفت مرتبه‌ی محیط طبیعی، به‌کارگیری رهیافتِ نوین «برنامه‌ریزی محیطی» و لزوم برنامه‌ریزی در راستای حفاظت از محیط و نگه‌داشتِ منابع طبیعی، مورد نظر و تأکیدِ بسیاری از صاحب‌نظران برنامه‌ریزی قرار گرفته است. یکی از مهم‌ترین زمینه‌های کار برنامه‌ریزی محیطی شناسایی ناحیه‌هایی است که از دید محیطی یگانه و بی‌همتا یا در وضعیت بحرانی‌اند. از مهم‌ترین فنونی که برنامه‌ریزان محیطی برای شناسایی نواحی طبیعی باارزش و ناحیه‌های حساس از نظر بوم‌شناختی به کار می‌گیرند، «فن تحلیل مناسبت محیطی» است.
هدف از این نوشتار، معرفی رهیافتی است که برای پرداختن به موضوع تحلیل مناسبت محیطی برای شناسایی نواحی طبیعی باارزش و مناسب‌ترین نواحی برای حفاظت محیطی، با بهره‌گیری از «فنون تصمیم‌گیری چندمعیاری» که به‌ویژه «روش ترکیب خطی وزنی» را با فن‌آوریِ GIS یکپارچه می‌کند. این مطالعه بر این پیش‌فرض استوار است که تحلیل مناسبت حفاظت محیطی می‌تواند به عنوان پایه و شالوده‌ای برای تصمیم‌گیری و تدوین سیاست‌ها در چارچوب رهیافت برنامه‌ریزی محیطی به کار رود. برای دست‌یابی به این هدف نخست با بهره‌گیری از روش‌های تحقیق میدانی و اسنادی، مشکلات مرتبط با اُفت مرتبه‌ی محیط طبیعی شهر رشت و محیط پیرامون آن شناسایی می‌شوند. سپس بر پایه‌ی روش تحقیق توصیفی و با طراحی و تکمیل پرسش‌نامه، دیدگاه‌های شهروندان درباره‌ی اهمیت و وخامت مشکلات مرتبط با تخریب محیط طبیعی بررسی و واکاوی و سرانجام با به‌کارگیری فن تحلیل مناسبت محیطی جی‌آی‌اس‌پایه، نواحی دارای مناسبت بالا برای حفاظت محیطی و نواحی مناسب توسعه‌ی شهری تعیین می‌شوند. یافته‌های پژوهش برتریِ تلفیق فنون تصمیم‌گیری چندمعیاری و GIS را در شناسایی نواحی طبیعی باارزش و سپس تدوین سیاست‌های محیطی کارآمد در چارچوب رهیافت برنامه‌ریزی محیطی برای هدایت گسترش کالبدی شهر و جلوگیری از افزایش و انباشته شدنِ مشکلات مرتبط با تخریب محیط طبیعی شهر رشت و محیط پیرامون آن را نشان می‌دهند. برآمد رهیافت توسعه‌یافته می‌تواند به عنوان پایه‌ای برای برنامه‌ریزان و تصمیم‌گیرندگانی به کار رود که با توسعه‌ی شهرها و محیط پیرامون آن‌ها در ناحیه‌هایی سروکار دارند که از نظر بوم‌شناختی بسیار حساس‌اند.

کلیدواژه‌ها :
تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاری، نواحی طبیعی باارزش، شهر رشت و محیط پیرامون آن، برنامه‌ریزی محیطی جی‌آی‌اس‌پایه، تحلیل مناسبت محیطی.

 
 نظرات